希・羅語文献の訳し方研究 (旧デ・アニマの訳をいつかやりたい)

中世の聖歌の訳と単語帳、もしリクエストなどがあればもう少し力を入れてやります。

アフロディシアスのアレ 羅訳

[ リスト | 詳細 ]

記事検索
検索

全3ページ

[1] [2] [3]

[ 次のページ ]

ここは主語が何なのかわかりにくかった。主語がまちがってるかもしれない。
あとで見直して直すかも。


Alexandri Aphrodisiensis

De intellectu

<latine translatum a Gerardo de Cremona>




[6.] Si autem ex hiis que in natura sua per se sunt in effectu intelligibilia, fuerit aliquid quod habeat ex sua essencia esse tale quod non est admixtum materie, ne sit opus abstrahere suam formam ab yle, hoc est intelligencia in effectu.
しかしもし自然本性において本質的に*現実に認識対象である**ものの中で、本質的に***質料に混ざらない存在を持ち、質料****からその形相を抽象する必要がないような何かがあるならば、それは現実態にある知性である。
(* per se「それ自体において」「本質的に」・・・・・「本質的に認識されている」というのは「常態として、常に認識されている状態にある」ということ。
in natura sua「自然本性において認識されている」も同じ意味。その反対は、「可能性において将来認識されることができる」ということ。)
(** 「現実に認識対象である」というのは「現実にいま認識されている」ということ。「可能性において(将来のいつか)認識されうる」というのと反対。)
(*** ex sua essencia.... 「本質的に質料と混ざらない」は「最初から、常態として質料と混ざっていない」こと。)
(**** yle はギリシャ語のヒュレー「質料」のことだろう。知性は物体を認識するとき、その物体の質料から形相を抽象して認識すると言われる。)
Intelligencia enim in effectu semper est intellecta; hec igitur est intelligibilis de natura sua, que est intelligencia in effectu;
というのは、現実に認識している知性*は常に、認識されている。だからこれ(現実態にある知性)はその自然本性によって被・認識的なものである**。それ(自然本性において被・認識的なもの)は現実態にある知性である。
(* intelligentia in effectu「現実態にある知性」)
(** 被・認識的である=認識対象である。
intelligibilis de natura sua「自然本性によって被・認識的である」とは、常に被・認識的な存在であるということ、将来認識される可能性があるというのでなく。)
que cum sit causa intellectui materiali ad abstrahendum et intelligendum et ymaginandum singulas formas materiales, et fiunt intellectum in effectu secundum illas formas, dicitur de ea quod ipsa est intellectus adeptus agens, qui nec est pars nec virtus anime in nobis;
そのときそれ(被・認識的な、現実態にある知性)は、質料的知性が<1つ1つの質料的形相を抽象し*1認識し想像*し>、質料的知性が<それらの形相として*2現実に認識されている対象となる>原因(causa)であるが、それ(=被・認識的な、現実態にあり、質料的知性の認識の原因である知性)について「これは<能動的で獲得された知性>である」と言われる。それ(能動的で獲得された知性)は<わたしたちの中の霊魂>の部分でも能力でもない。
(*1 他のコメンテーターは「抽象する」のは質料的知性でなく能動知性だと言っている。)
(* ymaginandum 想像。イメージ。イマギナティオーは感覚され共通器官に蓄えられた感覚情報だというけれど、ここでは当てはまらない感じ。単に「心に浮かぶこと」の意か。)
(*2 「質料的知性がそれらの形相として」というのは、知性が形相を認識するときは、それは形相そのものになっている、という考えによる。)
(******* カッコ< >でくくったのは単に語のまとまりをわかりやすくするため。)
sed fit in nobis ab extrinsecus, scilicet cum nos intelligimus per illam.
しかしそれ(能動的で獲得された知性)は外部からわたしたちの中に来るものであろう・・・・・・すなわち、わたしたちがそれを通して知的認識をするときに。
Si autem per apprehensionem forme fit ymago intelligibilis et esse illius forme sic quod in illa hora, non coniuncta materie sed separata ab ea, tunc cum intellecta fuerit in nobis, erit separata.
ところでもし(知性による)形相の把捉によって、イメージ*が知的対象**になり、形相という存在になって<質料と結合していない><質料から分離したもの>になるならば、ならばそれ(イメージ)がわたしたちの中で認識されたものになるとき、それ(イメージ)は分離したものになるはずである。
* この文は主語が何なのかなかなかわからなかった。結局「イメージ」が主語だろうと決めた。ymago「イメージ」って何だろう?前の文には ymaginandum が出てきた。心に浮かぶイメージのことだろう。また、ymago、ymaginatio は感覚情報のことだ。感覚能力は感覚情報から形相を抽象する。デ・アニマでは 431b2 で、テミスティウスのデ・アニマのパラフレーズでは113.32で、感覚と同様に知性もイメージから形相を取ると書いてる。)
(** intelligibilis知的対象 = 可知的な = 知られることが可能な = 知的認識されることが可能な)

Alexandri Aphrodisiensis

De intellectu

<latine translatum a Gerardo de Cremona>



[7.] Dixit Isaac in hoc loco [deficit aliquid de libro greco per quem correximus istum]:
Isaac はこの個所で言った[ギリシャ人の本から何かが欠けている。そのギリシャ人を通じてわたしたちは本を直した。*1]
(*1 ここ哲学と関係ない話なので、よくわからず、訳が全然まちがってるかも。)
non autem ob hoc quod nos intelligimus illam, sit ipsa intellectus et intellectum, sed quia hec forma que est sic; et hec substancia que est separata ab yle, non est receptibilis corruptionis, et ideo Aristoteles intellectum adeptum, scilicet formam que est huiusmodi, vocavit immortalem.
しかし、わたしたちがそれ(形相)を知的認識するから、それ(形相)は知性であり可知対象*であるのではなく、そういったものであるこの形相が、質料から分離しているこの実体が、崩壊を受ける(=崩壊する)ことのできないものであるからである。だからアリストテレスは獲得された知性を、すなわちこういった形相を、不死なものと呼んだ。
(* intellectum「認識されたもの」「認識された対象」
可知=知られることが可能な。)
Si enim unaqueque formarum cum est intellecta fit intellectus, sed non per suam adeptionem, nec per suum ingressum ad animam de foris, est intellectus.
というのは、もし形相の1つ1つが、認識されるときに知性になるのではあるが、ただし自身を獲得することによってでもなく、外から霊魂へ入ることによってでもないなら、それは知性である*1。
(*1 次に言われる「獲得された知性」に対して、いわば「最初からある知性」という意味ではないかと思う。)
Sed cum intelligitur et fit intellectus, tunc hec forma que fuit intellecta in potencia antequam intelligeretur, necesse est ut cum intelligitur, fiat intellectus adeptus; et hoc nomine vocatur.
しかし知的認識され知性になるとき、知的認識される以前には可能的に認識対象であったこの形相は、知的認識されるとき、獲得された知性になるのでなければならない。で、それはこの名前(「獲得された知性」)で呼ばれる。

ここはごく当たり前のことしか言ってないように思います。


Alexandri Aphrodisiensis

De intellectu

<latine translatum a Gerardo de Cremona>




[5.] Intellectus enim in natura sua in effectu non est aliud quam forma intellecta, et ideo unaqueque istarum non est intellecta absolute;
だから、知性**はその自然本性において現実に知的に認識される形相にほかならない。だからそれら(形相)の1つ1つは絶対的には知的に認識されたものではない*1。
(*1 最初から認識されたものなのではなく、知性に認識されたときに認識されたものになる、という意味だろう。)
(** ここでいう「知性intellectus」は可能知性のことだろう。)
sed cum intelliguntur fiunt intellectus, sicut sciencia que est in effectu non est nisi quod est scitum in effectu;
しかし知的に認識されるときそれら(形相)は知性になる。ちょうど現実態にある知識機能が現実に知られている対象にほかならないように。
et quod est scitum in effectu, non est nisi sciencia que est in effectu, quia est quiddam, quod, cum apprehendit sciencia que est in effectu, sit scitum quod est in effectu;
そして現実に知られている対象は、現実態にある知識機能にほかならない。なぜならものは、現実に知識機能が把握するときに、現実に知られている対象であるような、そういうものだからだ。*1
(*1 この「知識機能」と訳した sciencia は知性intellectus とどうちがうのかよくわからない。)
et ideo sensus qui est in effectu est id quod est sensatum in effectu; sensatum vero quod est in effectu est sensus qui est in effectu.
だから現実態にある感覚は、現実に感覚されている対象である。反対に、現実に感覚されている対象は現実に感覚している感覚である。
Similiter eciam intellectus qui est in effectu est id quod est intellectum in effectu et intellectum in effectu est intellectus in effectu.
同様に現実態にある知性*1も、現実に知的に認識されているものであり、現実に知的に認識されている対象は現実に認識している知性である。
(*1 =現実に認識している知性)
Quoniam intellectus cum apprehendit formam intellecti et abstrahit eam ab yle, ponit eam intellectam in effectu, et fit ipsa intellectus in effectu.
だから知性は、知的に認識されるものの形相を把握し、それから形相を抽出するとき、形相を現実に認識されているものにするし、形相も現実に認識している知性になる。

habitus の意味が難しく、自信ありません。[4]の最後が難しく自信ありません。


Alexandri Aphrodisiensis

De intellectu

<latine translatum a Gerardo de Cremona>


[3.] Sed intellectus habet alium gradum, cum, scilicet, intelligit et habet habitum ut intelligat, et est potens assumere formas intellectorum per suam potenciam que est in se ipso, cuius comparacio est sicut comparacio eorum in quibus est habitus artificiorum, qui sunt potentes per se operari opera sua.
しかし知性は他の段階を持つ。すなわち、知性が認識し、認識する状態にあり、そして自身の中にある能力によって諸々の知的認識対象の形相を獲得することができるとき。そしてそのときの知性のありようは、諸技術のハビトゥス(habitus*1)を内在的に持ち、みずから自身の活動をする能力がある者どもに比較される。
(*1 「活動できる状態」の意味ではないかと思う。つまりここでは、「諸技術を今すぐにでも働かせられる状態」みたいな意。)
Primus autem non assimilatur istis, sed illis quibus est potencia qua possunt recipere artificium ad hoc ut fiant magistri.
ところで第1(の知性)*は彼ら(前の文の「〜者ども」)に似ていない。しかし教師になるための技術を獲得する能力がある人々には似ている。
(* [2]で述べられた知性のあり方。[1]では<まだ認識していないが、認識することができる知性>と呼ばれている。)
Et hic intellectus est intellectus materialis postquam fit ei habitus et acquirit ut agat et intelligat, quod non est nisi in hiis qui iam perfecti sunt et fiunt sic quod iam intelligunt.
そしてこの知性は質料的知性である、それにハビトゥス*1ができて、行いまた認識することができるようになるとき。そういうこと(行いまた認識すること)はいま現に完全であり、いま現に認識している状態になるものどもにおいて以外にはありえない。
(*1 活動できる状態。)
Hic est intellectus secundus.
これが第2の知性である。







[4.] Tercius autem est preter duos predictos, qui est intelligencia agens per quam intellectus materialis fit ut habeat habitum.
しかしいま言った2つのほかに第3(の知性)がある。それは能動知性であり、それによって質料的知性がハビトゥス*1を持つようになる、というものである。
(*1 habitus 「活動できる状態」。)
Comparacio autem huius agentis ad animam, sicut dicit Aristotelis, est sicut comparacio luminis;
ところでこの能動知性の霊魂との関係は、アリストテレスが言うように、光のようである。
sicut enim lumen causa est colorum visorum in potencia ut videantur in effectu, sic hec intellgencia facit intellectum materialem qui est in potencia, esse intellectum in effectu, eo quod defigit in eo habitum intelligendi in effectu;
というのも、光は色が見える原因なのである、色を現実に見えるようにする能力において。同様に、この知性は可能態にある質料的知性を、現実態にある知性にする、それ(可能知性)の中に認識の状態*1を現実につくることによって。
(*1 habitus。)
sed ipse de natura sua est intelligibilis et est in effectu, sic eo quod est agens ymaginacionem intellgibilem et adducens intellectum materialem ad effectum, et ob hoc eciam, ipse est intelligencia, eo quod forma que non est materialis, que sola de natura sua est intelligibilis, est intelligencia;
しかしそれ自体(=能動知性)はその自然本性によって認識される対象*であり現実態にある、つまり認識される対象であるイマジネーション**を活動させ、可能知性を現実態へと導くことによって。そしてこれによってもそれは知性である、つまり<質料的でなく、自身の自然本性において認識対象である形相>は知性であるということによっても。
(* intelligibilis は「認識されうる」という意味だけど、能動知性が「認識されうる対象である」というのには、デ・アニマ関係のどの訳書を見てもそうなっているけれども、ぼくには前からなんか違和感がある。なぜならぼくは、「能動知性とは意識のことである」と思うからだ。意識が認識される対象だとか、認識される形相だとか言うのはおかしい。)
(** ymaginacio「イマジネーション」と呼ばれるのは、感覚器官の中、或いは心の中に残った「感覚情報」のことだったと思う。でもここでは感覚情報というより、知的対象を意味してるのかもしれない。)
forma vero materialis non est intellecta in effectu, ob hoc quod est intellgibilis in potencia, sed quia intelligencia abstrahit eam ab yle in qua erat, et dat ei esse in effectu.
しかし質料的な形相*1は現実態にある認識対象ではない、可能性において認識対象であるということによって。しかし知性*2は形相を<形相を宿すもの>*から抽象する点で、それ(知性)はそれ(質料的形相)に現実の存在を与えるものである。
(*1 質料的な形相とは、質料の中に内在する形相のこと。)
(*2 能動知性のことかと思う。)
(* ただ見やすくするために括弧つけただけ。)
Igitur ponit eam intellectam.
こうしてそれ(知性)は形相(=質料的形相)を認識対象にする。
Unde cum unaqueque earum intelligit, fiunt in effectu intellecta earum; non fuerant autem prius sic nec erant in natura sua.
だからそれら(質料的形相*1)の1つ1つが認識するとき、それ(質料的形相)は現実に認識対象・・・・・質料的形相という種類に入るが*3・・・・・になる。しかしそれら(質料的形相)は最初はそうではなかった*2し、その自然本性においてもそうではなかった。
(*1 =「可能知性」のことか。)
(*2 =現実に認識対象ではなかった。)
(*3 これは文をかえってわかりにくくする要素だから、省いて読んだ方がいいと思う。)
(* ここちょっと難しいから、訳しまちがったかも。fiunt in effectu intellecta earum というところが、fiunt「それらは〜になる」は複数なのに、intellecta「認識された(=認識対象)」は単数なのが文法的によくわからない。)

[2.] Non oportet autem ut apprehensor omnis qui est in effectu secundum naturam sibi propriam sit unum de apprehensis; si enim ita esset, contingeret tunc quod cum apprehenderet ea que sunt extra se, impediret eum forma sibi propria ad ymaginandum illa.
しかし、あらゆるものを把握する者・・・・・・それはそれ自身の自然本性によって現実態にある・・・・・が把握されるものの1つであるべきではない*1。というのは、もしそうだったら、そのときはそれ(A)が自身の外部に存在するものども(B)を把握するとき、それ(A)に固有な形相がそれ(A)がそれら(B)をイメージすることを邪魔する、ということが起こるだろう。
(*1 知性は何物でもないはずだ、という意味。知性が把握するどんなものとも同一でないはずだ、と。例えば、石とも同一でないし、ソクラテスとも同一でないし、地とも水とも火とも空気とも同一でない。)
Sensus enim etiam non apprehendunt nisi ea quarum esse non est in eis; et ideo visus qui est apprehensor colorum instrumentum in quo est ipse, et per quod est apprehensio, non habet colorem, quia aqua non habet colorem proprium;
というのは、諸感覚(A)も把握しないのだ、それら(A)の中に存在しないものども以外は。だから視覚・・・・・視覚は色を把握する・・・・・の器官・・・・・その中に視覚があり、それによって把握がある・・・・・は、色を持たない、なぜなら水は固有な色を持たないから*1。
(*1 目は水からできている、という。)
et quia odoratus fit ex aere qui non habet odorem; ideo odoratus est apprehensor odorum et tactus;
また嗅覚は空気から生じ、空気はにおいを持たないから、嗅覚はにおいを把握する。触覚も
ideo non sentit id quod est sibi simile in caliditate et frigiditate, lenitate vel asperitate; non enim sentit nisi id quod est a se diversum in multitudine vel paucitate, unde posset sentire omnia hec contraria, si esset asper.
だから熱さや冷たさ、滑らかさや荒さにおいて自身に似たものを感じない。というのは、それ(触覚)は多さや少なさにおいて自身と異なるもの以外は感じないのだ。だからもしそれが荒いとしたら、あらゆるそれと反対なものなら感じることができるだろう。
Omne autem corpus naturale est tactabile et sicut sensus non possunt apprehendere aliquid quod est in se vel dicernere, sit postquam intellectui est apprehendere aliqua et discernere intellecta, non potest ipse esse aliquod eorum que discernit, sed quia est apprehensor omnis quod est eo quod possibile est ut intelligat omne quod est;
ただ、すべての自然的物体は触覚の対象であるのだが。そして諸感覚は自身の中にあるものを把握したり識別したりできないように、知性が知的な諸対象を把握したり識別したりするときも、それ(知性)は自分が識別するものどものうちの何かであることが(現実には*1)できないのである。しかしそれ(知性)は、存在するあらゆるものを認識することが可能であることによって、存在するあらゆるものを把握するから、
(* sit postquam intellectui est aprehendere.....のところの sit は sic のまちがいでないかと見なして訳した。)
(*1 <現実には>と<可能性においては>との対比に注意して読む。)
ideo nullum eorum que sunt est ipse in effectu, immo ipse est in potencia omnia illa, et hec est intencio de eo quod est intellectus in potencia.
現実にはそれ(知性)は存在するものどもの中の何物でもない。むしろそれ(知性)は可能性においてそれらすべてのものなのだ。そしてこれは知性が可能態にあることを意味している。
Sensus enim etsi non sint nisi in corporibus, ipsi tamen non sunt ea que apprehendunt, sed sunt quiddam aliud ab ipsis in effectu; apprehensio enim sensus non est nisi virtus corporis alicuius quod patitur;
というのは、感覚は物体*1の中に以外はないのだけれども、それでも感覚は感覚が把握する対象どもではなく、現実にはそれらは感覚とは別な或るものであるのだ。というのは、感覚の把握は或る<受動する物体*2の能力>なしにはないからだ。
(*1*2 corpus は「物体」または「肉体」。ここでは目や耳のような感覚器官のことを指すのか。)
et ideo non omnis sensus est apprehensor omnis sensati; sensus enim non est nisi res aliqua in effectu;
だからすべての感覚はあらゆる感覚対象を把握する者ではない。というのは、感覚は現実にあるもの以外ではありえないのだ。*1
(*1 あらゆるものを把握できるには、現実には何でもない状態になければならないから。)
sed postquam res non apprehenduntur corpore nec virtute corporis alicuius quod nonpatitur; tunc nullum eorum que sunt est ipse in effectu nec est aliquid signatum, sed est virtus aliqua receptibilis forme; et intellecta ex hiis sunt perfeccio hominis.
しかしものが<物体によっても><受動しない物体の能力によっても>把握されないことを考えると*1、それ(感覚)は現実には存在するもののうち何物でもなく、それは特定のものでもなく、そうでなくそれは形相を受け取る或る能力である。
(* 石のようなただの物体は認識をしない、という意味かな。目のような感覚器官となる物体は<受動する物体の能力>を持つ。)
Hic autem intellectus materialis est in omni habenti animam integram, scilicet homine.
ところでこの質料的な知性は完全な霊魂をもつあらゆるもの・・・・すなわち人間・・・・の中にある。

全3ページ

[1] [2] [3]

[ 次のページ ]


.
ダクセルくん
ダクセルくん
男性 / AB型
人気度
Yahoo!ブログヘルプ - ブログ人気度について
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31

Yahoo!からのお知らせ

過去の記事一覧

検索 検索

よしもとブログランキング

もっと見る

[PR]お得情報

数量限定!イオンおまとめ企画
「無料お試しクーポン」か
「値引きクーポン」が必ず当たる!
ふるさと納税サイト≪さとふる≫
実質2000円で好きなお礼品を選べる
毎日人気ランキング更新中!

その他のキャンペーン


プライバシー -  利用規約 -  メディアステートメント -  ガイドライン -  順守事項 -  ご意見・ご要望 -  ヘルプ・お問い合わせ

Copyright (C) 2019 Yahoo Japan Corporation. All Rights Reserved.

みんなの更新記事