希・羅語文献の訳し方研究 (旧デ・アニマの訳をいつかやりたい)

中世の聖歌の訳と単語帳、もしリクエストなどがあればもう少し力を入れてやります。

アルファーラービー 羅訳

[ リスト | 詳細 ]

記事検索
検索

全2ページ

[1] [2]

[ 次のページ ]

ファーラービー『知性と可知対象について De Intellectu et Intellecto』




[11] <能動知性について。また、アリストテレスが『形而上学』で言っている知性について。>

1段落目 <能動知性が或るときは活動しており、或るときは活動してないことについて疑問>

Sed quod intelligencia agens habeat esse, iam ostensum est in libro de anima.
能動知性が存在であることは『霊魂について』の本で既に示された。

Videtur autem quod intelligencia agens non semper agit, sed aliquando agit aliquando non, unde sequeretur necessario quod ad id quod ageret et ad id quod non ageret esset diversarum comparacionum et sic variaretur de comparacione ad comparacionem.
ところで能動知性は常に働いてはおらず、或るときは働いていて或るときは働いていないように思える。
ということは能動知性が活動しているということと活動していないということとには comparacio(状態)のちがいがあるということで、だから能動知性は或る comparacio から他の comparacio へと変化するということである。

Si autem non esset semper secundum suam ultimam perfeccionem, tunc non variaretur tantum de comparacione ad comparacionem, sed variaretur eciam in sua essencia, eo quod perfeccio eius ultima esset in sua substancia aliquando in potencia, aliquando in effectu et tunc quod esset ei in potencia esset materia ei quod esset in effectu, sed nos iam possuimus eam esse separatam ab omni materia, postquam igitur hoc ita est, tunc semper est in sua perfeccione ultima.
もし能動知性が常にはその究極の完成にないなら、
ただ comparacio に変化があるだけでなく、
その存在にも変化があることになる。
能動知性の究極の完成はその実体の中に或るときは可能態として、或るときは現実態としてあるというのならば。
ところで現実態にあるものにとって可能態にあるものは、現実態のものにとっての質料である。
しかしわたしたちは今、能動知性をあらゆる質料から分離してるものと考えており、
だから能動知性は常にその究極の完成にあるのでなければならない。




2段落目 <能動知性の欠陥について>

Ipsa vero necessario permutatur de comparacione ad comparacionem et tamen imperfeccio non est in sua essencia, sed contingit ei ob hoc quod non inuenit semper comparaciones secundum quas agit, scilicet uel quia materiam et subiectum in que agat preparata non inuenit, uel quia est impediens extra se aliquid quod aliquando removebitur uel utrumque,
能動知性はたしかに或る comparacio から別の comparacio へというふうに変化するものであるが、
同時にその存在の中には不完全さはない。
これは、能動知性が活動する comparaciones は常にはないという理由で起こる。
すなわち質料・基体・・・・・それに対して能動知性が活動をしかける・・・・・が最初からあるわけでないからという理由か、
能動知性に対して外から邪魔するものがあって、それがときどき取り除かれるからという理由か、
或いはそのどちらの理由にもよるかである。

et ex hoc manifestatur quod in illa non est sufficienta ad hoc ut ipsa sit primum principium omnium eorum que sunt, eo quod eget ut detur sibi materia apta in quam agat et ut removeatur suum impediens;
このことから明らかだが、
能動知性にはあらゆる存在の第1原理であるためには不十分なところがある。
つまり能動知性は、ちょうどいい質料・・・・・能動知性がそれに活動をしかけるための・・・・・を与えられることを必要とするし、
自身の活動の障害になるものが取り除かれることを必要とするからである。

unde non est essencia et in sua substancia sufficiencia ad dandum omnibus rebus suas perfecciones.
だから能動知性の実体には、あらゆるものに自分の完全さを与えるだけの存在性と充実性がない。

Igitur in sua substancia est defectus ad dandum multis eorum que sunt suas perfecciones.
能動知性の実体は、その完全性を多くの存在に与えるためには少し欠陥があるのである。

Id autem in cuius substancia est defectus non habet in se sufficienciam ad hoc ut non sit suo esse aliud principium, et ut sit cuius esse sit per seipsum ita ut esse eius non sit ab alio a se.
能動知性の実体において欠陥となっているのは、
能動知性自身を存在させる他の原理はない、というふうにあるための充実性がないこと、
つまり能動知性の存在はただ能動知性自身によってあるのであって、能動知性以外のものによって能動知性の存在があるのではない、
というふうにあるための充実性がないことである。

Sequitur ergo necessario ut sit alia causa que adiuvet in dando sibi materiam in quam agat.
というわけで当然、能動知性を助けてこれに質料・・・・・この質料に能動知性が働きかける・・・・・を与える或る別な原因がなければならない。

ファーラービー『知性と可知対象について De Intellectu et Intellecto』



[10]
3段落目 <太陽が視覚と視覚対象を現実態にするように、能動知性が可能知性と可知対象を現実態にする>

Secundum hoc igitur exemplum in illa essencia que est intellectus in potencia acquiritur quiddam cuius comparacio est sicut comparacio irradiacionis in effectu ad visum, et hoc tribuit ei intelligencia agens.
可能態にある知性という存在の中に、
或るものが獲得される。
可能知性とこの或るものの関係は、視覚と現実態の輝きの関係にたとえられる。
そしてこの或るもの(現実態の輝きに似たもの)を可能知性に与えるのは能動知性である。

Igitur ipsa est principium quod ea que sunt intellecta in potencia, facit esse intellecta in effectu.
だから能動知性は
可能態にある可知対象を現実態にする原理である。

Et sicut sol est qui facit oculum visum in effectu et visa in potencia facit visa in effectu cum lumine quod confert ei, sic et intelligencia agens est que trahit ad effectum intellectum qui est in potencia et facit esse intellectum in effectu cum eo quod tribuit illi ab illo principio et per illam intellecta in potencia fiunt intellecta in effectu.
太陽が、目に光を与えることによって、目を現実態の視覚にし、可能態にある視覚対象を現実態にするように、
能動知性は、例の原理から可能態にある知性に或るもの(輝きに似たもの)を与えることによって、可能態にある知性を現実態に引き出す。
そして能動知性によって可能態にある可知対象は現実態になる。






4段落目 <能動知性に内在する可知対象と、わたしたちの知性に現れる可知対象とのちがい>

Intelligencia vero agens est illius speciei cuius est intellectus adeptus.
能動知性は獲得知性と種において同じである。

Forme vero eorum separatorum que sunt supra eam sunt in ea incessabiliter sine inicio et sine fine; sed esse eorum in ea est secundum ordinem multo alta (altam じゃないの?) ab ordine quo sunt in intellectu qui est in effectu, sed prior quantum ad nos, cum erexerimus nos ad ea que sunt perfecciora in esse, ab his que sunt minoris esse, excellencior est, sicut dixit Aristoteles in libro demonstracionum, eo quod nos non erigimur ad ignotum, nisi ab eo quod nocius est apud nos.
能動知性以上の分離した存在の形相は
能動知性の中に、はじまりも終わりもなく不断に存する。
そして能動知性の中のそれらの存在は、現実態の知性の中にあるときの階級よりずっと高い階級にある。
そして「わたしたちにとって」先である存在は、
わたしたちが、より下等な存在から、存在としてより完全なものへ、自分を上昇させるとき、
より優れた存在になる。
アリストテレスが論証の本で言うように。
つまりわたしたちが未知なものへ上昇させられるときは、「わたしたちにとって」より知られているものから上昇がはじまるのである。*1
========
(*1)つまり、自分にとってわかることとか、自分にとって簡単なことからはじめて、だんだんに難しいことへと進んでいく、というイメージ。

Quod autem est perfeccioris esse in se, illud est magnis (magis じゃないの?) ignotum apud nos et ignorancia nostra de illo maior est.
「自体的に」*より完全な存在は、「わたしたちにとって」より未知であり、それについてのわたしたちの無知の程度はより大きい。
========
(*)「自体的に」というのは「わたしたちにとって」と反対。
例えば、或る学術的事実が、「自体的に」は理解可能なものであるが、「わたしたちのような頭の悪い者にとって」は理解可能なものでないように。
例えば、常に人に親切であることが、「自体的に」は可能なことであるが、「わたしたちにとって」は可能でないように。
アリストテレスの『形而上学』に詳しく書いてある。
ここでは能動知性においてが「自体的に」であり、人間の知性においてが「わたしたちにとって」である。






5段落目 <能動知性の中の可知対象について>

Unde necessarium est ut ordinacio eorum que sunt sit in intellectu qui est in effectu e converso quam est in intelligencia agente.
だから存在の順序は、現実態にある知性の中でと能動知性の中でとでは反対である。

Intelligencia enim agens primum intelligit de his que sunt id quod perfeccius est post perfeccius et forme que sunt hodie in materiis sunt in intelligencia agente forma abstracta, non quod prius fuerint in materiis et deinde sint abstracte, sed quia nunquam cessauerunt ipse forme esse in ea in effectu.
能動知性は存在するものを認識するとき、まずより完全なものを、その後次に完全なものを、というふうに認識する。

そしていま質料の中にある形相は、能動知性の中では分離した形相である。
それは、最初質料の中にあって次いで質料から分離したものになったということではなく、
これらの形相は能動知性の中では常に現実態にあることを決してやめないということである。

開く トラックバック(1)

アルファーラービー
『知性と可知対象について De Intellectu et Intellecto』




[10] <能動知性>

1段落目 <能動知性と可能知性の関係は、太陽と目の関係に似ている>
Unde intelligencia agens, quam nominavit Aristoteles in tercio tractatu libri de anima, est forma separata, que nec fuit in materia nec erit unquam;
能動知性はアリストテレスがデ・アニマの第3巻で言及するものだが、
これは質料の中に現にないし、将来もけっしてない。

et ex hoc quod <anima> est intellectus in effectu, tota eius virtus est ad assimilandum se intelligencie intellecte adepte; que essenciam istam, cum esset intellectus in potencia, fecit esse intellectum in effectu, et ea que erant intellecta in potencia fecit esse intellecta in effectu;
霊魂が現実態の知性であるとき、霊魂の全能力は、獲得され認識された知性(=能動知性)に自身を同化させることに向けられる。
その獲得知性は、霊魂の存在を、可能態にある知性から、現実態の知性にする。
そして、可能態にあった可知対象を現実態の可知対象にする。

cuius conparacio ad intellectum qui est in potencia est sicut comparacio solis ad oculum qui est visio in potencia quamdiu est in tenebris.
この獲得された知性の可能知性への関係は、太陽の目・・・目は闇にあるあいだは可能態にある視力である・・・への関係に似ている。

Visio enim non est visio in potencia, nisi dum est in tenebris; intencio autem de tenebris est illuminacio in potencia, vel privacio illuminacionis in effectu; intencio autem illuminacionis est irradiacio ex oposicione lucidi.
視力は闇にあるとき以外は可能態にはない。
ところで、闇は<可能態にある照明>を意味する。
または<現実態の照明>の欠如を意味する。
照明は、輝くものが反対方向から光を放射することを意味する*1。
========
(*1) intencio autem illuminacionis est irradiacio ex oposicione lucidi 「光と反対なもの(闇)が輝きわたることを意味している」とも読みうる。




2段落目 <能動知性の説明のために、まず視覚について説明する>
Cum igitur acquiritur lumen in visu et in aere et in consimili, tunc aer, cum lumine quod fit in eo, fit visus in effectu et colores fiunt visi in effectu.
光が視覚の中に、また空気の中に獲得されると、
空気はその中に生じた光によって現実に見えるものとなり、また色も現実に見えるものとなる。

Sed dico quod visus non fit visus in effectu ob hoc solum quod fit in eo lumen et irradiacio in effectu, sed quia cum fit in eo illa irradiacio, fit ei irradiacio in effectu, et fiunt in eo forme visorum in lumine et fit visus in effectu, tunc imaginat formas visorum.
視覚は
ただその中に光とその輝きが現実に生じるだけで
現実態の視覚になるのではない。

視覚の中に光の輝きが生じたとき、
視覚にとって現実に光の輝きが起こり、光の中で見える対象(視覚対象)の形相が視覚の中に生じ、
視覚は現実態になるのだが、
そのとき視覚は視覚対象の形相を見るのである。

Sed ante hoc necesse est preparari radiu solis vel alicuius rei ad hoc ut fiat irradiatum in effectu, et tunc quod erat visum in potencia fit visum in effectu.
輝かされるもの(視覚か空気)が現実態になるには、前もって太陽か何かの輝きがそれをお膳立てしなければならない。
そして輝かされるものが現実態になったときは、可能的に視覚対象だったものが現実に視覚対象になる。

Principium autem per quod fit visus in effectu postquam fuerat visus in potencia et ea que erant visa in potencia fiunt visa in effectu, est irradiacio que fit in visu a sole.
可能態にあった視覚が現実態になり、可能態にあった視覚対象が現実態になる原理は、
太陽によって視覚の中に生じる輝きである。

開く トラックバック(1)

アルファーラービー
『知性と可知対象について De Intellectu et Intellecto』


[9]3段落目 <形相の序列>

Si autem fuerunt forme que nullo modo sunt in materiis, nec fuerunt, nec erunt nunquam in materiis excedentes se imperfecione(ここは in perfectione でないとおかしい) et separacione, et habuerint aliquem ordinem esse, tunc cum consideratus fuerit statum(statusでは?) earum profecto perfectior ex illis secundum hanc viam erit forma minori(minor では?), quousque perveniatur ad minimum quod est intellectus adeptus et deinde non cessabit descensus quousque perveniatur ad materiam essencie et ad id quod est infra eam de viribus animalibus; (はっきり確信はないけれど、誤字と思えるところが多かった。)
もしまったく質料の中にない形相、過去にもなかったし、将来も決して質料の中にない形相が、完全性と分離において存在し、
またそれらの形相は或る序列を持つとする。
で、それらの地位について考えてみると、
より完全なのはより低次の形相だろう。(ここよくわからない。)
それは最低のところ、すなわち獲得知性まで下降していき、
そこからさらに下降をつづけて*1存在の質料*2へ、
そしてそれよりさらに下の動物的諸能力へと下降する。
========
(*1)ここまでは質料から分離した形相の序列だったが、ここからは質料的な形相の序列らしい。
(*2)この存在の質料 materia essenciae というの、霊魂か質料知性のことかもしれない。前のところで霊魂のことを essencia と呼んでいたから。


et postea ad naturam, et deinde non cessabit descensus quousque perveniatur ad formas elementorum, que sunt viliores ex formis in esse; et ideo subiectum eorum est vilius ceteris subiectis et hoc est materia prima.
その後自然本性へと下降し、
そこからまだ下降をつづけて諸元素の形相まで行く。これら諸元素の形相は形相の中でより下等な存在である。
で、これらの形相の場合、その基体も他の形相の基体より下等であるが、
この基体が第1質料というものである。


Cum autem erexeris te a materia prima, gradatim pervenis ad naturam que est corporales forme in materiis hylearibus, a quibus iterum ascendendo pervenies ad illam essenciam et deinde ascendendo superius pervenis ad intellectum adeptum, et tunc pervenies ad id quod est simile stelis(stellis では?) secundum comparacionem tue ereccionis a materiis hylearibus, a quo iterum cum erexeris te, pervenies ad primum ordinem eorum que sunt separata.
しかしあなたが自分を第1質料から上昇させるときは、
じょじょにあなたは質料の中の物体的な形相である自然本性へと上昇し、
そこからまた上昇してかの存在*1まで行き、
またそこからさらに上昇して獲得知性まで行き、
それから第1質料から身を起こしたときのあなたと比べると星々のように気高いものにまで上昇する。
そこからまたあなたは上昇して分離した存在の最高位に到達する。
========
(*1)霊魂か質料知性のこと?ファーラービーはもうちょっと前のところで霊魂のことを illa essencia と呼んでいた。


Ex quorum ordinibus primus est ordo intelligencie agentis.
この序列の最高位は能動知性の位である。

開く トラックバック(1)

アルファーラービー
『知性と可知対象について De Intellectu et Intellecto』




[9] <獲得知性について>
1段落  <最初から分離している存在の認識>

Igitur intellectus in effectu cum intelligit, intellecta que sunt sibi forme, scilicet secundum quod sunt intellecta in effectu, fiunt intellectus quem nos prius diximus esse intellectum in effectu; tunc fit modo intellectus adeptus.
現実態にある知性が認識をしてるとき、
知性の形相となっている現実態の可知対象は、知性になっている。
すなわち、獲得知性になっている。



Cum autem fuerint hic aliqua que sunt forme non in materiis, nec fuerunt unquam forme in materiis, profecto hec cum intelliguntur fiunt aliqua intellecta, sed talia qualia erant antequam intelligerentur.
質料の中に現になく、過去にもあったことがない形相があるが、
そういう形相が認識されるとき、それは可知対象になるが、
これは認識される前からそういうもの(質料の中にないもの、可知対象であるもの)だったのである。


Sensus autem de hoc quod ipsa intelligit aliquid hic est, scilicet quod ipsa formas que sunt in materiis abstrahit a suis materiis et fit eis esse aliud a suo esse quod erat prius.
しかしここで「霊魂が何かを認識する」という意味は、
霊魂が質料の中にある形相を質料から抽出分離して、
その形相の存在が分離される以前とは別の存在になる、
という意味である。


Postquam igitur sunt hic res que sunt non in materiis, tunc illi essencie non est opus abstrahere eas a suis materiis omnio, sed sicut invenit eas abtractas sic intelligit eas ad modum quo ipsa invenit suam essenciam, cum est intellectus in effectu per intellecta que iam non sunt in suis materiis.
だが質料の中にない存在があり、
そういう存在は質料から抽出分離される必要がまったくない。
霊魂はそういう存在を最初から分離したものとして見出し、認識する。
それはまた霊魂が自分の存在を見出すことでもある。
そのとき霊魂はその可知対象によって現実態の知性になる。


Fit igitur esse earum, secundum quod sunt intellecte, intellectum secundum, et hoc esse earum tale est quale erat antequam intelligerentur hac intellectura; et hoc est quod oportet intelligi de his que sunt forme non in suis materiis; cum enim hee intelliguntur, esse earum in se ipsis est ipsum esse earum cum ipse dicuntur intelligi tale quale est in nobis in effectu intellectum.
こういう最初から分離してる存在も、認識されることによって可知対象になる。
そしてこういう存在は(認識された後も)、認識する者(=霊魂)によって認識される前と同じようにある。
と、最初から質料の中にない形相についてはこのように理解しよう。

こういう形相の場合、
その存在はその存在自身である。*1
つまりそういう形相がわたしたちの中の現実の可知対象となる場合も。
要するに現実態の可知対象として認識されるときも、この存在は質料から抽出されることなく元のままなのである。

(*1 質料と形相が結合したものの場合、その存在=形相は、形相と質料の総体としての存在の中にある。
だから認識されるときはその存在は質料から抽出分離されなければならない。
しかし、質料のない形相の場合、その存在は形相自体である。
認識されるときも抽象分離のプロセスは必要なく、そのまま認識される。)



<<以下の2つの文はもっと知識がないと理解できないようなので、訳しません。>>

●●●
Hoc autem quod in nobis est in effectu intellectum tale est quale dicitur de ipsis formis que non sunt in materia nec fuerunt in (ea) unquam sed secundum modum quo de eo quod est de nobis intellectum in effectu dicimus quod est in nobis, oportet ut dicatur de illis que sunt in mundo.



●●●
Et ille forme non possunt intelligi perfecte nisi postquam acquisita fuerint intellecta omnia intellecta in effectu ant(ここは aut だろう) plura ex eis et ut intellectus adeptus aquiratur et tunc fient ille forme intellecte et fient quasi forme intellectui secundum quod est intellectus adeptus.




2段落 <獲得知性>

Sed intellectus adeptus est quasi subiectum illis et intellectus adeptus est quasi forma intellectui in effectu; intellectus vero in effectu est quasi materia et subiectum intellectui adepto et intellectus in effectu est quasi forma illi essencie, illa vero essencia est similis materie, et hinc incipiunt forme descendere usque at(ad の誤字だろう) formam corporalem ylealem(=hylealem ヒュレー) et hinc incipiunt elevari quousque separentur a materiis paulatim cum modis separacionis superantis se.
獲得知性はそれら(形相)の基体のようなものである。

獲得知性は現実態の知性の形相のようなものである。

現実態の知性は獲得知性の質料・基体のようなものである。

現実態の知性はこの存在(霊魂)の形相のようなものである。

この存在(霊魂)は質料に似ている。

ここから形相は物体的質料的形相にまで下降していって、
そこから徐々に上昇して、自己を超えるようなしかたで質料から分離する。

全2ページ

[1] [2]

[ 次のページ ]


.
ダクセルくん
ダクセルくん
男性 / AB型
人気度
Yahoo!ブログヘルプ - ブログ人気度について
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31

Yahoo!からのお知らせ

過去の記事一覧

検索 検索

よしもとブログランキング

もっと見る

[PR]お得情報

ふるさと納税サイト≪さとふる≫
実質2000円で好きなお礼品を選べる
毎日人気ランキング更新中!
数量限定!イオンおまとめ企画
「無料お試しクーポン」か
「値引きクーポン」が必ず当たる!

その他のキャンペーン


プライバシー -  利用規約 -  メディアステートメント -  ガイドライン -  順守事項 -  ご意見・ご要望 -  ヘルプ・お問い合わせ

Copyright (C) 2019 Yahoo Japan Corporation. All Rights Reserved.

みんなの更新記事