|
アルファーラービー
『知性と可知対象について De Intellectu et Intellecto』
[10] <能動知性>
1段落目 <能動知性と可能知性の関係は、太陽と目の関係に似ている>
Unde intelligencia agens, quam nominavit Aristoteles in tercio tractatu libri de anima, est forma separata, que nec fuit in materia nec erit unquam;
能動知性はアリストテレスがデ・アニマの第3巻で言及するものだが、
これは質料の中に現にないし、将来もけっしてない。
et ex hoc quod <anima> est intellectus in effectu, tota eius virtus est ad assimilandum se intelligencie intellecte adepte; que essenciam istam, cum esset intellectus in potencia, fecit esse intellectum in effectu, et ea que erant intellecta in potencia fecit esse intellecta in effectu;
霊魂が現実態の知性であるとき、霊魂の全能力は、獲得され認識された知性(=能動知性)に自身を同化させることに向けられる。
その獲得知性は、霊魂の存在を、可能態にある知性から、現実態の知性にする。
そして、可能態にあった可知対象を現実態の可知対象にする。
cuius conparacio ad intellectum qui est in potencia est sicut comparacio solis ad oculum qui est visio in potencia quamdiu est in tenebris.
この獲得された知性の可能知性への関係は、太陽の目・・・目は闇にあるあいだは可能態にある視力である・・・への関係に似ている。
Visio enim non est visio in potencia, nisi dum est in tenebris; intencio autem de tenebris est illuminacio in potencia, vel privacio illuminacionis in effectu; intencio autem illuminacionis est irradiacio ex oposicione lucidi.
視力は闇にあるとき以外は可能態にはない。
ところで、闇は<可能態にある照明>を意味する。
または<現実態の照明>の欠如を意味する。
照明は、輝くものが反対方向から光を放射することを意味する*1。
========
(*1) intencio autem illuminacionis est irradiacio ex oposicione lucidi 「光と反対なもの(闇)が輝きわたることを意味している」とも読みうる。
2段落目 <能動知性の説明のために、まず視覚について説明する>
Cum igitur acquiritur lumen in visu et in aere et in consimili, tunc aer, cum lumine quod fit in eo, fit visus in effectu et colores fiunt visi in effectu.
光が視覚の中に、また空気の中に獲得されると、
空気はその中に生じた光によって現実に見えるものとなり、また色も現実に見えるものとなる。
Sed dico quod visus non fit visus in effectu ob hoc solum quod fit in eo lumen et irradiacio in effectu, sed quia cum fit in eo illa irradiacio, fit ei irradiacio in effectu, et fiunt in eo forme visorum in lumine et fit visus in effectu, tunc imaginat formas visorum.
視覚は
ただその中に光とその輝きが現実に生じるだけで
現実態の視覚になるのではない。
視覚の中に光の輝きが生じたとき、
視覚にとって現実に光の輝きが起こり、光の中で見える対象(視覚対象)の形相が視覚の中に生じ、
視覚は現実態になるのだが、
そのとき視覚は視覚対象の形相を見るのである。
Sed ante hoc necesse est preparari radiu solis vel alicuius rei ad hoc ut fiat irradiatum in effectu, et tunc quod erat visum in potencia fit visum in effectu.
輝かされるもの(視覚か空気)が現実態になるには、前もって太陽か何かの輝きがそれをお膳立てしなければならない。
そして輝かされるものが現実態になったときは、可能的に視覚対象だったものが現実に視覚対象になる。
Principium autem per quod fit visus in effectu postquam fuerat visus in potencia et ea que erant visa in potencia fiunt visa in effectu, est irradiacio que fit in visu a sole.
可能態にあった視覚が現実態になり、可能態にあった視覚対象が現実態になる原理は、
太陽によって視覚の中に生じる輝きである。
|