|
もう少し訪問客が来てくれないかなと思い、アルベルトゥス・マグヌスの訳のほかに語源の雑学を入れました。
☆☆☆☆ 語源 ☆☆☆☆☆
イライラするはラテン語の ira 怒り、から来ていると思います。明治時代の大学生とか、昭和の医学生とか、の造語ではないかと思います。
アルベルトゥス・マグヌス『15の問題』
Problema I(問題1)
Quod intellectus omnium hominum est unus et idem numero.
すべての人間の知性が数的に1つで同じである、ということ。
6段落目
Post hos Graeci sapientes, PORPHYRIUS scilicet et EUSTRATIUS, ASPASIUS et MICHAEL EPHESIUS et quam plures alii venerunt praeter ALEXANDRUM, qui EPICURO consentit, qui omnes intellectum hominis intellectum possessum et non de natura intelligentiae existentem esse dixerunt.
・彼ら(アリストテレス派)の後、エピクロスに同意したアレクサンドロスのほか*1、ポルフュリオス、エウストラティオス、アスパシオス、ミカエル・エフェソスなど、なんと多くのギリシャ人哲学者が出たことだろう。彼らはみな、人間の知性は所有された*2知性であって、知性の本性によって存在するものではない*3と言っている。
======
(*1)
(*2)所有された・獲得された知性
(*3)=最初から知性自身の本性によって存在するものではない
Et quem Graeci sapientes possessum, eundem ARABUM philosophi AVICENNA, AVERROES, ABUBACHER et quidam ALII adeptum esse dicebant, quia id quod possessum est, aliud est et alterius naturae a possidente.
・ギリシャの知者たちが「所有されたものである」と言っているものを、アヴィケンナ、アヴェロエス、アブバケルなどのアラビアの哲学者たちは「獲得されたものである」と言っている。
・アラビア人がこう言うのは、所有されるものは所有する者と別物・別存在だからである。
Dicunt enim, quod cum anima intellectualis hominis sit imago totius orbis et sola omnis orbis capax et forma organico corpori deputata per naturae convenientiam, necessarium est ipsam esse imaginem intelligentiae illius quae est decimi orbis.
・彼らの言うには、人間の知的な霊魂は全オルビス (orbis 天球*1)の似姿であり、全オルビス orbis を自らの内に入れることができ、<道具としての肉体>に対する形相である・・・・肉体との自然的な調和によって・・・・と考えられている。
・ということは絶対、人間の知的な霊魂は、第10の orbis の知性の似姿でもあるのでなければならない。
======
(*1)この orbis はどう訳すのかわからない。人間の霊魂や知性の上に、より高次の知的存在が階層をなして存在する、という新プラトン主義か何かの考えだと思うけど、ぼくはその種の本をまだ読んだことがないから。
Qui orbis est sphaera activorum et passivorum, cuius intelligentiae instrumenta sunt calidum et frigidum, humidum et siccum, rarum et densum et alia quae in elementis inveniuntur, non quidem secundum se, sed secundum quod haec a virtutibus caelestibus mota informantur.
・その(第10の) orbis は能動と受動の世界であり、
・熱や冷、湿や乾、薄や濃、その他元素に見出されるあらゆるもの・・・・・はその知性の道具である。
・それら(熱・・・・)はそれ自体において知性(第10の orbis の知性)の道具なのでなく、天の力によって動かされ、形づくられる点でである。
Imago autem talis intelligentiae non omnino potest esse pura et simplex, sicut est natura intelligentiae primae et simplicis.
・そのような知性(第10の orbis の知性)の似姿は、第1の単純な知性のように純粋で単純ではありえない。
Si enim talis esset, non esset forma organica primo et per se, quia natura intelligentiae simplicis non est organica.
・そのようなもの(単純なもの)なら、それは本来的に本質的に道具の形相 forma organica ではないだろう。単純な知性は道具を使う organica ものではないからだ。
Anima autem de natura sua est organica, et ab ea habet corpus, quod ipsum est organicum.
・しかし霊魂は本質的に道具を使う organica ものであり*1、本質的に肉体・・・・・これが道具・・・・・を持つ。
=====
(*1)=道具の形相 forma organica である
Et ideo dicit AVERROES, quod omnis diversitas, quae est in corpore, est a diversitate, quae est in forma, sicut diversitas organorum est a diversitate potentiarum et virium, quae sunt in anima.
・だからアヴェロエスはこう言っている:肉体にある多様さは、形相にある多様さに由来する。道具の多様さは能力・力の多様さ・・・・・これは霊魂の中にある・・・・に由来するごとく。
Si enim anima sine potentiis secundum seipsam diceretur et quod a diversitate organorum corporis esset diversitas potentiarum, sequeretur, quod ipsa secundum se posset quolibet uti organo, cum secundum seipsam non esset magis determinata ad unum quam ad aliud.
・つまり、もし霊魂が、諸能力を持つことなしに、それ自体だけで、存在すると言われるならば、
・そして(霊魂の)能力の多様さは、肉体という道具の多様さに由来すると言われるならば、
・霊魂はどんな道具(=肉体)でも利用できることになり、特にどの道具に限定されることもないことになってしまう。
Et sic sequeretur tectonica tibicines indui et cetera inconvenientia, quae contra Pythagoram concludit ARISTOTELES.
・そのように考えることは、アリストテレスがピタゴラスを批判して言っているように、「笛吹きが建築術を持つ(tectonica tibicines indui)」*1などの如き不合理につながる。
====
(*1)tectonica はぼくの辞書にはここに当てはまりそうな意味が載ってなかった。tectum「屋根/家」、tego「覆う」から推理して、家造りの技術・知識のことかもしれない。tibicines は tibicen「笛吹き、横笛奏者/柱」。・・・・・・・・・・でもこの tectonica tibicines indui は要するに上の文の、霊魂が何でもかんでもな道具(肉体)を使えるわけがない、という命題を説明するたとえだろう。だから笛吹きが建築術を知ってるわけがない、という意味かな、と推理した。
|